Tarih: 30 Haziran 2026 Salı | Yılın İlk Yarısı ve Çeyrek Kapanış Analizi
Şahin merkez bankaları, küresel arz fazlası ve yeni ticaret kotaları kıskacında demir-çelik sanayisi: Haziran kapanışı ne anlatıyor? Yılın ilk yarısını (1H2026) ve ikinci çeyreğini bugün itibarıyla geride bırakan metal ve emtia piyasaları, küresel makro rüzgarların etkisiyle yön bulmaya çalışmaktadır. Finans kanadında Federal Rezerv'in (Fed) faiz baskısı değerli metalleri son yılların en düşük çeyreklik seviyelerine iterken, Doha'daki ABD-İran görüşmelerinde doğrudan temasın reddedilmesi enerji piyasalarını hareketlendirmiştir. Sektörel cephede ise Çin'deki üretim-stok makasının açılması küresel pazar iştahını baskılarken, AB'nin 1 Temmuz itibarıyla resmen başlatacağı yeni kota rejimi ve TÜİK'in gerileyen ihracat verileri yerel üreticileri iç piyasada yeni stratejiler geliştirmeye zorlamaktadır.
30 Haziran 2026 İtibarıyla Piyasayı Değiştiren 4 Ana Gelişme
- Altında 13 Yılın En Kötü Çeyreği: Güçlenen dolara paralel olarak spot altın %0,7 düşüşle ons başına 3.981,50 dolara, vadeli işlemler ise 3.994,32 dolara inerek 13 yılın en kötü çeyreklik dönemini tamamlamıştır. Piyasalar yeni Fed Başkanı Kevin Warsh'ın faiz ipuçlarına kilitlenmiştir.
- Doha Çıkmazı ve Petrolün Dipten Dönüşü: İran'ın Doha'da ABD temsilcileriyle doğrudan görüşmeyi reddetmesi iki haftalık ateşkesin kalıcı barışa dönmesini gölgelemiştir. İkinci çeyrekte %38 düşen Brent petrol, bu belirsizlikle 73,08 dolara; ham petrol ise 70,01 dolara yükselmiştir.
- Çin Çelik Sektöründe Stok Alarmı: Haziran ayında Çin çelik sektörü satın alma yöneticileri endeksi (PMI) %47,8'e gerilerken, nihai mamul stok endeksi 9.9 puanlık sert artışla %52,9'a tırmanmıştır. Bu arz fazlası küresel fiyatlar üzerinde baskı oluşturmaktadır.
- AB Çelik Kotaları Resmileşti: Avrupa Komisyonu, 1 Temmuz - 31 Aralık 2026 döneminde geçerli olacak 26 ürün kategorisinde toplam 18.345.922 tonluk tarife kotasını resmen yayımladı. Kota aşımında %50 ek gümrük vergisi uygulanacaktır.
Makro Finansal Baskı: Altın ve Endüstriyel Metallerde Çeyreklik Kan Kaybı
Küresel piyasalarda yatırımcıların güvenli limanlardan çıkıp dolara yönelmesi, emtia fiyatlarında belirgin bir geri çekilmeyi beraberinde getirmiştir. Federal Rezerv’in yıl sonundan önce faiz artıracağına yönelik beklentilerin Kevin Warsh liderliğinde diri tutulması, getirisi olmayan sarı metal üzerinde ağır bir baskı oluşturmuştur. Spot altın ons başına 3.981,50 dolara kadar gerileyerek sekiz ayın en düşük seviyelerine yaklaşırken, gram altın yurt içinde 5.965,45 TL seviyesinden günü kapatmıştır.
Değerli madenlerdeki bu geri çekilme endüstriyel metallere de sirayet etmiştir. Gerçek zamanlı emtia verilerine göre, vadeli piyasalarda gümüş %3,21 sert kayıpla 57,998 dolara, bakır %1,70 düşüşle 6,1403 dolara ve çinko %0,82 azalışla 3.529,00 dolara gerilemiştir. Alüminyum ise 3.098,15 dolar ile yatay-negatif bir kapanış gerçekleştirmiştir. Finansal marjların daralması ve borçlanma maliyetlerinin yüksek kalması, küresel imalat sanayi hacmini daraltarak çelik ham maddelerine yönelik spekülatif talebi törpülemektedir.
Enerji ve Lojistik Hattı: Jeopolitik Risk Primi Petrolü Canlandırdı
Enerji yoğun çelik sektörü ve lojistik ağları için kritik öneme sahip olan petrol ve doğal gaz fiyatları, jeopolitik gerilimlerin gölgesinde çeyreği kapatmaktadır. İkinci çeyrekte küresel arz fazlası ile yaklaşık %38 değer kaybeden Brent petrol, Haziran ayının son günlerinde Doha'dan gelen haberlerle yönünü yukarı çevirmiştir. İran'ın ABD temsilcileri ile doğrudan müzakereleri reddetmesi, Hürmüz Boğazı lojistiğine yönelik endişeleri taze tutarak Brent petrolü 73,08 dolara yükseltmiştir.
Gaz kanadında ise Avrupa toptan doğal gaz fiyatları (Hollanda TTF) günlük bazda %2 artışla megavat-saat başına 43,44 Avro'ya çıksa da, petrol fiyatlarındaki genel çeyreklik gerileme sayesinde bir yılı aşkın sürenin ardından ilk çeyreklik düşüşünü kaydetmeye hazırlanmaktadır. Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinin hızı ve Doha'dan çıkacak diplomatik sonuçlar, önümüzdeki çeyrekte fabrikaların en büyük gider kalemi olan elektrik ve navlun maliyetlerinin rotasını belirleyecektir.
Küresel Arzın Kalbi: Çin Çelik Sektöründe Durgunluk ve Stok Artışı
Küresel çelik fiyatlarının yönünü tayin eden en büyük üretici konumundaki Çin'den gelen son veriler, piyasadaki talep zayıflığını net bir şekilde gözler önüne sermektedir. Çin Çelik Lojistiği Komitesi tarafından yapılan açıklamaya göre, çelik sektörü satın alma yöneticileri endeksi (PMI) Haziran ayında Mayıs ayına kıyasla 0,1 puan düşerek %47,8 seviyesine gerilemiştir. Yeni ihracat siparişleri endeksinin 1,8 puan gerileyerek %46,8'e düşmesi ve yeni sipariş endeksinin %46,3 seviyesinde kaydedilmesi, küresel pazarın tüketim iştahındaki zayıflığı doğrulamaktadır.
Buna karşın, üretim endeksi 0,6 puan artarak %49,3'e yükselmiş ve bu durum piyasada ciddi bir stok birikmesine yol açmıştır. Nihai mamul stok endeksi Mayıs ayına göre 9,9 puan birden artarak %52,9 seviyesine çıkmıştır. Geleneksel cansız sezon ve yağışlar nedeniyle Temmuz ayında da çelik talebindeki zayıflığın sürmesi, üreticilerin faaliyetlerini yavaşlatması beklenmektedir. Bu durum, hammadde fiyatlarının Temmuz'da zayıflayacağına ve nihai mamul fiyatlarının düşük seviyelerde dar bir aralıkta dalgalanacağına işaret etmektedir.
AB Ticaret Duvarları: 18,3 Milyon Tonluk Yeni Kota ve Türkiye'ye Ayrılan Paylar
Avrupa Komisyonu, küresel kapasite fazlasının AB çelik piyasası üzerindeki olumsuz etkilerini sınırlandırmayı amaçlayan 2026/1384 sayılı Çelik Tüzüğü kapsamındaki yeni düzenlemeyi resmen duyurdu. 1 Temmuz - 31 Aralık 2026 tarihleri arasında uygulanacak olan yeni sistemde tarife kotaları iki ana bölüm halinde yönetilecek: Tüm üçüncü ülkelere açık MFN kotası ve serbest ticaret anlaşması (STA) bulunan ülkelere ayrılan FTA kotası. Kota limitleri "ilk gelen ilk hizmet alır" prensibiyle çalışacak ve kotayı aşan sevkiyatlardan %50 ek gümrük vergisi alınacaktır.
Bu yeni korumacılık duvarı içerisinde Türk çelik üreticileri birçok stratejik üründe ülkeye özel kota almayı başararak ihracatta önemli bir avantaj elde etti. Türkiye'ye tahsis edilen başlıca yıllık kotalar yassı ve uzun mamul dengesini doğrudan şekillendirecek büyüklüktedir:
- Alaşım Grubu Sıcak Haddelenmiş Sac ve Şeritler (Kategori 1.A): 642.294,94 ton
- Alaşım Dışı ve Diğer Alaşımlı Soğuk Haddelenmiş Saclar (Kategori 2): 240.111,63 ton
- Metal Kaplamalı Saclar (Kategori 4.A & 4.B Toplamı): 359.781,17 ton
- Organik Kaplamalı / Boyalı Sac (Kategori 5): 46.275,74 ton
- Ticari Çubuklar ve Hafif Profiller (Kategori 12): 241.982,29 ton
- İnşaat Demiri / Rebars (Kategori 13): 239.676,09 ton
- Filmaşin / Wire Rod (Kategori 16): 244.589,00 ton
- Profil ve Köşebentler (Kategori 17): 53.822,21 ton
Güncel Fabrika ve Depo Çıkış Listeleri
Yeni AB kotalarının, Çin arz fazlasının ve hammadde maliyetlerinin anlık yerel sac, boru ve profil fiyatlamalarına etkisini canlı takip edebilirsiniz:
Türkiye Demir-Çelik Piyasası ve TÜİK İhracat Bilançosu
Küresel çeyreklik sarsıntılara, Çin kaynaklı baskılara ve kota duvarlarına karşın yerel çelik piyasasında Haziran ayının son günü daha sakin ve dengeli bir kapanışa sahne olmuştur. TÜİK tarafından açıklanan dış ticaret ön verileri, Türkiye'nin ihracat pazarlarında bir süredir devam eden daralmayı netleştirmektedir. Verilere göre, 2026’nın Ocak-Mayıs döneminde demir ve çelik ihracat değeri yıllık %3,2 düşüşle 4,36 milyar dolara gerilerken, demir veya çelik eşya ihracat değeri de yıllık %0,1 azalarak 3,87 milyar dolar seviyesine inmiştir. Mayıs ayında ise demir çelik ihracatı yıllık %0,4 düşüşle 970,36 milyon dolar olarak kaydedilmiş ve en yüksek ihracat kalemleri listesinde yedinci sırada yer almıştır.
Bu ihracat daralması, hammadde fiyatlarındaki gerilemeyle birlikte iç piyasa fiyat listelerini de doğrudan aşağı çekmektedir. Haziran kapanışında yurt içi çelik piyasasında hammadde ve nihai mamullerdeki son durum şu şekildedir:
| Ürün Grubu / Gösterge | Günlük Değişim % | Haftalık Değişim % | Aylık Değişim % |
|---|---|---|---|
| Hurda (HMS I/II 80:20, CFR Türkiye) | 0,00 | 1,17 ↓ | 7,55 ↓ |
| Kütük (CFR Türkiye) | 0,00 | 2,13 ↓ | 2,60 ↓ |
| İnşaat Demiri (FOB Türkiye) | 0,00 | 0,00 | 2,90 ↓ |
| İnşaat Demiri (Depo çıkış Türkiye, TL) | 0,00 | 0,46 ↓ | 2,71 ↓ |
| Sıcak Rulo Sac (CFR Türkiye) | 0,00 | 0,09 ↓ | 2,06 ↓ |
Sektörün borsadaki devleri de bu dengelenme sürecini doğrulamaktadır. Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları (EREGL) hisseleri 30 Haziran kapanışında %1,75 düşüşle 40,480 TL seviyesine gerilerken, Kardemir (KRDMD) günü %0,80 sınırlı kayıpla 39,800 TL'den kapatmıştır. Sektör temsilcileri, hammadde fiyatlarında yaşanan aylık %7,55'lik belirgin geri çekilmenin nihai imalat maliyetlerini Temmuz ayı itibarıyla bir miktar rahatlatabileceğini öngörmektedir.
Şehirlere Göre Güncel Metal Fiyatları
Bölgesel lojistik ağları, gümrük süreçleri ve liman teslim şartlarına göre şekillenen il bazlı en güncel çelik, sac ve kutu profil listeleri:
Üçüncü Çeyrek Projeksiyonu: Temmuz Ayında Fiyatları Ne Bekliyor?
Yılın ikinci yarısına (2H2026) başlarken piyasalar üzerinde belirleyici olacak temel dinamik, Çin'deki iç talep daralması ve AB pazarlarındaki korumacılık önlemleri olacaktır. İthal hurda fiyatlarının aylık bazda %7,55 gerileme kaydetmesi yerel üreticilerin elini rahatlatsa da, şahin Fed politikalarının yol açtığı küresel talep daralması ve Çin'deki %52,9'luk yüksek nihai mamul stok seviyeleri fiyatların yukarı yönlü hareketlerini baskılamaktadır. Bununla birlikte, AB'nin Türkiye'ye inşaat demirinde 239 bin ton, sıcak sacda ise 642 bin ton gibi ülkeye özel kotalar tanıması, ilk 5 ayda ihracatı %3,2 daralan yerli üreticilerin Temmuz ayında dış pazar iştahını yeniden canlandırabilir. Önümüzdeki dönemde çelik, sac ve boru-profil fiyatlarında **keskin kırılmalar yerine, hammadde gevşemesinin etkisiyle düşük seviyelerde yatay ve dar bir aralıkta dalgalanan dengeli bir seyir** ön plana çıkacaktır.
Sık Sorulan Sorular (FAQ)
Çin çelik sektörü PMI verilerindeki düşüş küresel piyasaları nasıl etkiliyor?
Haziran ayında Çin çelik sektörü PMI endeksinin %47,8'e gerilemesi ve nihai mamul stok endeksinin %52,9'a yükselmesi, Çin iç pazarında ciddi bir arz fazlası olduğunu göstermektedir. Bu durum küresel çelik fiyatları ve hammadde piyasaları üzerinde aşağı yönlü bir baskı oluşturmaktadır.
AB'nin yeni çelik ithalat kotaları ne zaman yürürlüğe giriyor ve cezası ne kadar?
Avrupa Komisyonu'nun yayımladığı yeni kota sistemi 1 Temmuz - 31 Aralık 2026 döneminde uygulanacaktır. Belirlenen tarife kotalarının aşılması halinde, kota aşan kısma yüzde 50 ek gümrük vergisi yansıtılacaktır.
TÜİK verilerine göre Türkiye'nin çelik ihracatındaki son durum nedir?
2026 yılının Ocak-Mayıs döneminde Türkiye'nin demir ve çelik ihracat değeri yıllık %3,2 düşüşle 4,36 milyar dolara gerilemiştir. İhracattaki bu daralma yerli üreticileri iç piyasada daha rekabetçi fiyatlamalara zorlamaktadır.
Haziran ayı sonunda çelik ve hurda fiyatlarında düşüş sürdü mü?
Haziran ayının son gününde fiyatlar günlük bazda %0 değişimle yatay kapanmıştır. Ancak aylık birikimli bazda bakıldığında ithal hurda fiyatlarında %7,55, inşaat demiri yurt içi fiyatlarında ise %2,71 seviyesinde net bir geri çekilme kaydedilmiştir.
Haziran 2026 Makro Ekonomi Dosyası
Bu analiz, küresel makro dinamikleri ve çeyreklik dengeleri incelediğimiz serimizin dördüncü yazısıdır. Bir önceki dönemin Fed ve jeopolitik yumuşama etkilerini incelemek için serinin üçüncü yazısını okuyabilirsiniz: Haziran 2026 Metal Piyasası: Şahin Fed ve Jeopolitik Yumuşama Analizi
Yasal Uyarı: This makale, piyasa verilerine (İDDMİB, TÇÜD, SteelOrbis, ADMİB) ve bağımsız kurum raporlarına dayanarak yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.
Kaynakça Notu: Bu rapor; Dünya Çelik Birliği (worldsteel), Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Metal Kaynak Haberleri, Uluslararası borsalar, Investing.com, SteelRadar, SteelOrbis verilerinden ve sektörel makro yorumlardan derlenmiştir.
