Tarih: 12 Temmuz 2026 Pazar | Temmuz Ayı 2. Hafta Piyasa Analiz Raporu
Jeopolitik şoklar, yerel inşaat maliyetlerindeki katılık ve küresel emtia dengeleri kıskacında demir-çelik sanayisi: Temmuz ayının ikinci haftasında piyasayı neler bekliyor? Demir-çelik ve küresel emtia piyasaları için jeopolitik gerilimin yeniden tırmandığı hassas bir döneme girilmektedir. İran'ın Hürmüz Boğazı'nı trafiğe kapatması enerji tarafında risk primini geri getirirken, yurt içinde TÜİK'in açıkladığı inşaat maliyet endeksi verileri maliyet baskısının inşaat-çelik zincirinde kalıcılığını bir kez daha teyit etmektedir. Küresel hammadde tarafında ise hurda ve kütük fiyatlarında aylık bazda gerileme sürerken, BIST'te çelik hisseleri haftayı belirgin bir ayrışmayla tamamlamıştır.
12 Temmuz 2026 Piyasasını Şekillendiren 4 Temel Gelişme
- Hürmüz Boğazı ve Enerji Şoku: İran Devrim Muhafızları, ABD ile artan askeri-diplomatik gerilimin ardından Hürmüz Boğazı'nın ticari trafiğe kapatıldığını duyurdu. Petrol arz güvenliği endişeleriyle Brent petrol 76,01 - 76,18 USD bandına yerleşti.
- İnşaat Maliyetlerinde Yıllık %29,84 Yükseliş: TÜİK verilerine göre inşaat maliyet endeksi Mayıs 2026'da bir önceki aya göre %1,87, bir önceki yılın aynı ayına göre ise %29,84 artış göstererek malzeme ve işçilik taban fiyatlarını kemikleştirdi.
- Çin Çelik Sektöründe Daralma Sürüyor: Çin iç pazarında yeni bir PMI verisi yayımlanmazken, Haziran ayındaki %47,8 seviyesindeki daralma bölgesi ve %52,9'luk yüksek nihai mamul stok endeksi küresel piyasalar üzerindeki arz baskısını diri tutmaya devam ediyor.
- Hammadde Pazarında Dip Arayışı: Sektörel veri göstergelerine göre ithal hurda fiyatları haftalık bazda yatay kalsa da aylık bazda %5,23 oranında geriledi. Demir cevheri ise haftalık %1,56'lık sınırlı bir tepki yükselişi kaydetti.
Jeopolitik Kriz: Hürmüz Boğazı Yeniden Kapandı, Enerji Risk Primi Geri Döndü
Küresel enerji koridorlarının en kritik geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı, Washington-Tahran hattında tırmanan askeri gerilim sonrasında İran tarafından trafiğe kapatılmıştır. Dünya deniz yolu petrol ticaretinin yaklaşık üçte birinin geçtiği bu stratejik boğazın bloke edilmesi, küresel piyasalarda arz güvenliği riskini aniden zirveye taşımıştır. Güncel piyasa kapanışlarında Brent petrol varil başına 76,01 USD seviyesinden işlem görürken, emtia endekslerinde jeopolitik şokun etkileri izlenmektedir.
Bu tür ani enerji şokları, çelik sanayisi üzerinde çift taraflı bir baskı oluşturmaktadır. Navlun oranlarındaki olası yükselişin yanı sıra, özellikle hurda eriten elektrik ark ocaklı (EAF) çelik fabrikaları ve yüksek enerji yoğun haddehaneler için operasyonel elektrik maliyetlerinin yukarı taşınması riskini doğurmaktadır. Bu durum, küresel hammadde gevşemesine rağmen ürün etiketlerinde aşağı yönlü hareket alanını teknik olarak kısıtlamaktadır.
İç Piyasa Maliyet Dengesi: TÜİK İnşaat Maliyet Endeksini Açıkladı
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından bu hafta yayımlanan resmi rapor, yerel çelik tüketicileri ve müteahhitler için maliyet yükünün ağırlaşmaya devam ettiğini doğrulamaktadır. İnşaat maliyet endeksi, Mayıs 2026 döneminde bir önceki aya göre %1,87 oranında artarken, yıllık bazda %29,84 seviyesine ulaşmıştır. Bu veri, bir önceki hafta ele aldığımız yerel ana metal sanayisindeki %3,08'lik Yİ-ÜFE yükselişini destekler niteliktedir.
Malzeme ve işçilik endekslerindeki bu birikimli artış, inşaat demiri, çelik boru, kutu profil ve sac gruplarında fabrikaların üretim maliyet tabanını yukarıda tutmaktadır. İç piyasadaki enflasyonist katılık ve döviz kurlarındaki dengeli duruş, küresel emtia gevşemelerinin yerel mamul fiyatlarına doğrudan indirim olarak yansımasının önüne sedde çekmektedir.
Güncel Fabrika ve Depo Çıkış Listeleri
Hürmüz jeopolitik şokunun ve yerel inşaat endekslerinin anlık sac, profil, boru ve hadde listelerimize etkisini canlı takip edebilirsiniz:
Küresel Hammadde Cephesi ve Kota Tüketim Hızları
Küresel demir-çelik ham maddeleri ve yarı mamul fiyatları, uzun vadeli talep zayıflığı ile kısa vadeli jeopolitik tepkiler arasında sıkışmış durumdadır. Gösterge çelik fiyatları incelendiğinde, haftalık bazda hammadde maliyetlerinin yatay-hafif alıcılı bir bantta yataylaştığı, ancak aylık vadede net bir gerileme eğiliminde olduğu görülmektedir. Güncel verilere göre küresel emtia borsaları ve Sektörel veri hammadde kapanış kırılımları şu şekildedir:
| Ürün Grubu / Gösterge Borsalar | Haftalık Değişim % | Aylık Değişim % | Mevcut Trend ve Piyasa Yorumu |
|---|---|---|---|
| Demir Cevheri (%62 Fe, CFR Çin) | 1,56 ↑ | 2,42 ↓ | Haftalık sınırlı toparlanmaya rağmen aylık bazda zayıf seyir. |
| İthal Hurda (HMS I/II 80:20, CFR Türkiye) | 0,00 → | 5,23 ↓ | Küresel talep durgun, aylık bazda belirgin geri çekilme. |
| Çelik Kütük (CFR Türkiye) | 0,00 → | 2,90 ↓ | Yarı mamul pazarında ithal kütük baskısı devam ediyor. |
| İnşaat Demiri (FOB Türkiye) | 0,87 ↓ | 3,80 ↓ | Yeni AB kota rejimi sonrasında ihracatta temkinli duruş. |
| Sıcak Rulo Sac - HRC (CFR Türkiye) | 0,19 ↑ | 1,92 ↓ | Avrupa fiyatları yükseltmeye çalışıyor, Asya arzı baskılıyor. |
| Kaplamalı/Boyalı Rulo (Fabrika Çıkış TR) | 1,08 ↓ | 1,08 ↓ | İç piyasa tüketim kanallarında seçici talep öne çıkıyor. |
Ticaret politikaları cephesinde, Birleşik Krallık’ın 1 Temmuz’da başlayan yeni çeyreklik tarife kotası döneminde Türkiye'ye tahsis ettiği 12.645 mt'luk inşaat demiri kontenjanının yaklaşık dörtte biri (kalan: 9.252 mt) çeyreğin ilk haftasında eritilmiştir. Bu durum ihracatçıların İngiltere pazarına hızlı giriş yaptığını doğrulamaktadır. AB tarafında ise sıcak sac (1A) kotalarında çeyrek başı kontenjanlarının yavaş güncellendiği görülmektedir; kaynaklar arası veri akışı farkı bulunabileceğinden bu durum yakından izlenmelidir.
Finansal Endeksler: BIST Çelik Hisselerinde Ayrışma
Haftanın son işlem günü olan 10 Temmuz kapanış rakamlarına göre, Borsa İstanbul (BIST) bünyesinde işlem gören çelik üreticilerinin hisse performanslarında keskin bir ayrışma kaydedilmiştir. Ereğli Demir Çelik (EREGL) hisseleri günü %0,85 artışla 40,40 TL seviyesinden tamamlarken, haftalık bazda yaklaşık %0,75 oranında dengeli ve ılımlı bir grafik sergilemiştir.
Diğer büyük üretici Kardemir (KRDMD) hisselerinde ise günlük bazda %3,45 seviyesinde sert bir sıçrama yaşanmıştır. Ancak bu sıçramaya rağmen KRDMD haftalık vadede yaklaşık %2,48 oranında negatif bölgede kalmaya devam etmiştir. Finansal endekslerdeki bu hareketlilik, kısa vadeli jeopolitik haber akışlarına karşı hisselerin duyarlılığının en üst seviyeye tırmandığını ispatlamaktadır.
Yerel Piyasada İl Bazlı Fiyat Takibi
Hürmüz Boğazı krizinin navlun fiyatlarına yansımasıyla şekillenen, 10 Temmuz itibarıyla Türkiye ortalamasında KDV dahil 32.300 - 33.800 TL/ton aralığında seyreden bölgesel listelerimiz:
Sonuç ve Kısa Vadeli Beklenti
Önümüzdeki günlerde çelik sektörünün operasyonel maliyet hatlarında izleyeceği en kritik girdi Hürmüz Boğazı ablukasının süresidir. Enerji fiyatlarındaki olası yukarı yönlü risk iştahı, fabrikaların taban fiyatlama reflekslerini tetikleyebilir. Yurt içinde TÜİK inşaat maliyet endeksindeki %29,84'lük katılık iç piyasada fiyat düşüş alanlarını kapatırken, küresel ham maddelerdeki aylık bazda izlenen yumuşama denggeleyici bir unsur olarak çalışmaktadır. Sektör temsilcilerinin Temmuz ayının kalanında hem Orta Doğu jeopolitik hamlelerini hem de gümrük kotalarının erime hızlarını çok yakından takip etmesi stratejik önem taşımaktadır.
Sık Sorulan Sorular (FAQ)
Hürmüz Boğazı'nın kapanması çelik fiyatlarını nasıl etkiler?
Hürmüz Boğazı'ndaki arz güvenliği endişeleri petrol fiyatlarını 76 dolar sınırına taşımıştır. Bu tür enerji şokları, özellikle ark ocaklı (EAF) çelik fabrikalarının ve haddehanelerin elektrik ile üretim maliyetlerini artırarak nihai ürün fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturur.
TÜİK inşaat maliyet endeksindeki %29,84'lük yıllık artış ne anlama geliyor?
Bu oran, inşaat sektöründeki malzeme ve işçilik giderlerinin bir yıl öncesine göre ciddi oranda yükseldiğini göstermektedir. Bu katılık, iç piyasada inşaat demiri, profil ve sac gibi ana girdilerin fabrika çıkış fiyatlarında sert düşüşlerin önünü kapatmaktadır.
Küresel hurda ve kütük fiyatlarındaki aylık gerilemenin nedeni nedir?
Piyasa verilerine göre ithal hurda fiyatlarında aylık bazda %5,23, kütükte ise %2,90 oranında bir gerileme izlenmektedir. Bu durum, küresel çelik tüketim talebindeki genel durgunluk ve alıcıların yeni çeyrek başındaki temkinli duruşundan kaynaklanmaktadır.
AB ve İngiltere çelik kotalarındaki tüketim hızı neden önemli?
Kotaların hızla erimesi, ihracatçıların %50 ağır ek vergi duvarına yakalanmamak adına çeyrek başında ne kadar agresif sevkiyat yaptığını gösterir. Nitekim İngiltere çelik kotasının dörtte birinin ilk haftalarda tüketilmiş olması Türk üreticilerin dış pazar iştahını yansıtmaktadır.
Temmuz 2026 Metal Dosyası
Bu analiz, üçüncü çeyreğin ikinci haftasındaki küresel enerji şoklarını incelediğimiz serimizin yedinci yazısıdır. Bir önceki haftanın TÜİK imalat sanayi üretici enflasyonu verilerini ve Asya çelik birliklerinin kota eleştirilerini incelemek için serinin altıncı yazısını okuyabilirsiniz: Temmuz 2026 Metal Piyasası: 1. Hafta Analiz Raporu
Yasal Uyarı: Bu makale, piyasa verilerine (İDDMİB, TÇÜD, SteelOrbis, ADMİB) ve bağımsız kurum raporlarına dayanarak yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.
Kaynakça Notu: Bu rapor; Dünya Çelik Birliği (worldsteel), Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Metal Kaynak Haberleri, Uluslararası borsalar, Investing.com, SteelRadar, SteelOrbis verilerinden ve sektörel makro yorumlardan derlenmiştir.
